Welkom op www.schermvliegen.nl

Na de grondoefeningen op een vlak veld, ga je vanaf de onderkant van een lage helling je schermvlieger opzetten. Je komt door de flauwe hellingshoek nog niet helemaal los, maar maakt "maanpassen". Langzamerhand ga je hoger de helling op. Je passen worden langer totdat je zelfs helemaal los komt, en 1 of 2 meter boven de grond zweeft. De instructeur geeft je via de radio aanwijzingen om te leren bochtjes te maken en om een veilige landing te maken. Je bent nu klaar voor je eerste hoogte vlucht. Onder radiobegeleiding van een instructeur oefen je bochten en vlieg je naar de landingsplaats en maak je een veilige landing.

Als je voldoende hoogtevluchten maakt onder begeleiding van een instructeur, dan kun je meestal in één cursus van een week je eerste schermvliegbrevet halen. Dit brevet geeft aan dat je de basis kennis en ervaring hebt van het schermvliegen. Je mag hiermee onder begeleiding van een instructeur vliegen. Wil je volledig zelfstandig mogen vliegen, dan moet je een tweede brevet halen. Hiervoor heb je meer vliegervaring nodig en moet je een landelijk theorie examen afleggen. Voor brevet drie leer je navigeren zodat je overlandvluchten kunt maken. Voor dit brevet moet je ook weer een landelijk theorie-examen afleggen.

Na de grondoefeningen wordt je met behulp van de lier tot één of twee meter boven de grond op getrokken. Nog vastgehaakt leer je nu in de lucht onder radio begeleiding rustige bochtjes te maken en te landen. Gaat dit goed, dan ben je klaar voor je eerste hoogtevlucht. Je wordt nu veel hoger opgetrokken en je mag afkoppelen. Onder radiobegeleiding van een instructeur oefen je bochten en vlieg je naar de landingsplaats en maak je een veilige landing.

Vooral tijdens het duinsoaren met schermvliegtuigen/parapentes/paragliders komt het regelmatig voor dat piloten benaderd worden door politiefunctionarissen of strandwachten, die betwijfelen of het vliegen met een schermvliegtuig wel legaal is. De situatie is ook niet eenvoudig en doorzichtig. Om helderheid te verschaffen, volgt hieronder een samenvatting van de huidige wettelijke voorwaarden met betrekking tot het schermvliegen toegespitst op het duinsoaren.

1. In de Wet luchtvaart, Artikel 1.1 lid 1 onder k staat de definitie van een luchtvaartuig:

“Luchtvaartuig: toestel, dat in de dampkring kan worden gehouden ten gevolge van krachten, die de lucht daarop uitoefent, anders dan de krachten van de lucht tegen het aardoppervlak”.

2. In het Besluit bewijzen van bevoegdheid voor de luchtvaart, Art 1 punt 1 staat de definitie van een schermvliegtuig:

“zweeftoestel zonder starre hoofdstructuur, dat kan worden gedragen en slechts gestart en geland kan worden door gebruik te maken van de benen van de bestuurder”.

3. Volgens de intentie van het Ministerie van V&W is een schermzweeftoestel een ongemotoriseerd schermvliegtuig. Een schermvliegtuig kan zowel ongemotoriseerd als gemotoriseerd zijn (snorvliegtuig).

4. Een parapente of paraglider, volgens de wet een schermvliegtuig of schermzweeftoestel, is dus een luchtvaartuig. Aangezien IFR vliegen voor een schermvliegtuig onmogelijk is, mag een schermvliegtuig uitsluitend onder VFR regels vliegen. Vliegen met een schermvliegtuig in VFR gebieden is dus toegestaan.

5. In het Besluit inrichting en gebruik niet aangewezen luchtvaartterreinen, Artikel 1a onder g staat:

“De verbodsbepalingen bedoeld in artikel 14, eerste lid, onder a en b, van de Luchtvaartwet zijn niet van toepassing ten aanzien van: schermzweeftoestellen.”

Dat betekent dat schermzweeftoestellen vrijgesteld zijn van de verplichting tot starten en landen van en op een vliegveld.

6. Volgens artikel 45 van het Luchtverkeersreglement, is het verboden een VFR-vlucht uit te voeren beneden de minimum vlieghoogtes van tenminste 150 m (500 voet) boven de grond of het water, tenzij noodzakelijk om op te stijgen van of te landen of naderings- en vertrekprocedures uit te voeren. Tijdens het duinsoaren is er voortdurend sprake van opstijgen, landen, naderings- en vertrekprocedures. Vliegen beneden de 150 m is dus toegestaan.

Daarnaast staat in artikel 6 tweede lid van de Regeling zeilvliegen dat een zeilvliegtuig beneden een hoogte van 150 m (500 voet) gebruikt mag worden boven de strand- en duingebieden, mits de afstand tot personen en zaken minimaal 30 m en de afstand tot het strand en de duinen minimaal 5 m bedraagt en alleen tijdens de periodes, genoemd in de onderstaande tabel .

Er is nog geen Regeling Schermvliegen; het vaststellen daarvan neemt de nodige tijd. Maar gezien de overeenkomst tussen een zeilvliegtuig en een schermvliegtuig is het redelijk aan te nemen dat voor beide typen vliegtuigen dezelfde regel geldt.

“Hoofdstuk 3 van de wet luchtvaart en dit besluit zijn niet van toepassing op de volgende soorten luchtvaartuigen: schermzweeftoestellen.”

Dat betekent dat schermzweeftoestellen vrijgesteld zijn van keuring, certificering en PH-registratie

8. In het Besluit bewijzen van bevoegdheid voor de luchtvaart, Artikel 11 eerste lid onder g staat:

“Artikel 2.1, eerste en tweede lid, van de wet luchtvaart is niet van toepassing op het bedienen van een schermvliegtuig onder door Onze Minister bij Ministeriële regeling te stellen voorwaarden.” NB. De minister heeft vooralsnog geen voorwaarden gesteld.

9. Er is dus geen rijksbrevet nodig voor het besturen van een schermvliegtuig. In datzelfde besluit staat wel dat de piloot aan moet kunnen tonen te beschikken over voldoende bekwaamheid om op een veilige en verantwoorde manier deel te kunnen nemen aan het luchtverkeer. Een schermvlieger met een brevet II of III van de KNVvL voldoet voor wat betreft het duinsoaren aan deze eisen.

10. Samengevat: het is toegestaan met een schermzweeftoestel te vliegen, te starten en te landen in die delen van het luchtruim waar VFR vliegen is toegestaan en bij starten en landen onder de 150 m te vliegen. Het gebruik van het luchtruim is aan schermvliegtuigen, onder de bovengenoemde voorwaarden dus niet verboden.

11. Voor het betreden van de grond, wat bij het starten en landen onvermijdelijk is, kunnen lokale verordeningen wel beperkingen opleveren. Vanzelfsprekend kan het starten en landen niet plaatsvinden in gebieden die voor het publiek en dus ook voor schermvliegers niet vrij toegankelijk zijn. In verband met de bescherming van het milieu en de zeewering is het betreden van de duinen op veel plaatsen verboden. Het is echter zeer goed mogelijk te starten en te landen zonder het duin te betreden. Uiteraard moet ook bij het starten en landen de veiligheid van publiek worden verzekerd. Maar zolang er geen lokale regels het betreden van het terrein verbieden en er geen andere specifieke lokale regels ten aanzien van het schermvliegen gesteld zijn, is ook het starten en landen met een schermvliegtuig niet verboden.

8. Schermvliegers zijn georganiseerd als lid van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart (KNVvL), Jozef Israëlsplein 8, 2596 AS Den Haag. Desgewenst kan hier meer informatie verkregen worden.

Bovenstaande uitleg geldt slechts zolang de “Regeling Schermvliegen” nog niet door de staatssecretaris van verkeer en waterstaat is vastgesteld. Die regeling kan, als hij uiteindelijk tot stand is gekomen, andere bepalingen bevatten.

De uitleg geldt ook alleen voor het vliegen met een schermzweeftoestel. Tijdens het oplieren gelden andere beperkingen. Die beperkingen zijn beschreven in een artikel in de B-lijn van juni 2005.